Türkiye'de Jeotermal

TÜRKİYE’DE JEOTERMAL

MEVCUT DURUM

 
DEĞERLENDİRME

 

KAPASİTE

 
JEOTERMAL MERKEZİ ISITMA
(ŞEHİR, KONUT)
 
115000 KONUT EŞDEĞERİ

(1033 MWt)

 

 

SERA ISITMASI
 
 
3930 DÖNÜM (760 MWt)
 

 

KAPLICA TESİSLERİ, TERMAL OTELLER VE DEVREMÜLK TESİSLERİNİN ISITMASI

 
46.400 konut eşdeğeri
(420 MWt)

 

OTELLER, KAPLICALAR, DEVREMÜLKLERDE KULLANILAN TERMAL SUYUN ISI ENERJİSİ

 
400 KAPLICA
(1005 MWt) (Yılda 18,5 Milyon Kişi)
MEYVE SEBZE KURUTMA 1,5 MWt

 

JEOTERMAL ISI POMPASI

 
42,8 MWt

 

TOPLAM ISI KULLANIMI

 
3262,3 MWt
(313.000 Konut Eşdeğeri)
 
TOPLAM ELEKTRİK ÜRETİMİ
 
650 MWe
(Aydın-Germencik, Denizli-Sarayköy, Aydın Salavatlı, Aydın-Hıdırbeyli, Çanakkale-Tuzla)
 
KARBONDİOKSİT ÜRETİMİ
 
240 Bin Ton/yıl
 
 
"Jeotermal elektrik Santralleri baz yük santrallerdir. Türkiye'deki en yüksek değer %99,4 ile Aydın Germencik (44,7 MWe) Jeotermal Elektrik santralidir ".
 
 
Merkezi Isıtma Sistemlerinin Mevcut Durumu;
 
Yer Jeotermal
ile ısıtılan Konut Sayısı
İşletmeye alma Jeotermal su
sıcaklığı (°C)
Kapasite
MWt
Jeotermal saha ile şehir arasındaki mesafe (km.) Yatırımcı/Şirket
Balçova + Narlıdere 35000 1983 140 243 3 Valilik ve Belediye eşit ortaklık A.Ş.
Gönen 3400 1987 80 19 2 Ağırlıklı
Belediye  A.Ş.
Simav 12000 1991 125 92 5 Belediye
Kırşehir 1900 1994 57 20 1 Valilik (Ağırlıklı)
+Belediye A.Ş.
Kızılcahamam 2500 1995 70 28 2 Ağırlıklı
Belediye A.Ş.
Afyon 10000 1996 95 127,5 15 Valilik (ağırlıklı)
+ Belediye A.Ş.
Kozaklı 3000 1996 90 34 2 Ağırlıklı
Belediye A.Ş.
Sandıklı 11000 1998 75 119 10 Ağırlıklı
Belediye A.Ş.
Diyadin 570 1999 70 62 5 Ağırlıklı Valilik A.Ş.
Salihli 7500 2002 94 57 6 Belediye
Sarayköy 2500 2002 95 19 10 Ağırlıklı Belediye A.Ş.
Yatırımcı ve işletmeci
Özel Sektör A.Ş.
Edremit 5500 2003 60 39 4 Belediye+
Özel Sektör A.Ş.
Bigadiç 1500 2005 96 7 18 Belediye
Dikili 2000 2009 125 19 10  Belediye A.Ş.
Bergama 450 2009 70 3 8 Belediye A.Ş.
Sorgun 1500 2008 80 19 2 Belediye
Sındırgı 300/3000 2014 98 24 12 Belediye +
Özel Sektör A.Ş.
 
Not: Bunun dışında, toplam 3100 konut eşdeğeri (3 tesis) kurulu kapasiteye sahip ancak şu an için ısıtma yapılamayan ilave sahalar bulunmaktadır.
 
 
 
Balçova Jeotermal Merkezi Isıtma Sistemi teknik ve ekonomik açıdan dünyadaki yedi en başarılı jeotermal uygulama arasına EGEC-European Geothermal Energy Council (Belçika) tarafından Nisan 1999 tarihinde Ferrara/İtalya’da seçilmiştir.
 
Türkiye’de şu anda elektrik üretimi, jeotermal merkezi ısıtma, karbondioksit üretimi, termal turizm ve diğerleri ile Türk Milli Ekonomisine jeotermalin katkısı yaklaşık 12 Milyar TL olarak hesap edilmiştir. Ayrıca sektörde yapılan toplam istihdam ise 42.000 kişidir. Ayrıca, mevcut tüm jeotermal değerlendirmelerinin doğal gaz eşdeğeri yılda 2,4 Milyar TL’dir.
 
 
DÜŞÜK SICAKLIKLI JEOTERMAL ISITMA UYGULAMALARI
Kırşehir’de 1994 yılından beri 57°C sıcaklığında jeotermal su ile 1900 konut merkezi olarak ısıtılmaktadır.
 
Düşük sıcaklıklı jeotermal su ile ısıtılan Termal Tesisler;
Afyon-Oruçoğlu Termal Resort tesisleri 1992 yılından beri 48°C sıcaklığında jeotermal su ile tabandan ısıtılmaktadır. Ayrıca, Bolu-Karacasu Termal Tesisleri kısmi olarak 44°C ile 2001 yılından beri, Rize-Ayder Kür Merkezi 55°C, Hatay-Kumlu Termal Tesisleri 37°C ve tabandan ısıtma ile, Sivas-Sıcak Çermik Kaplıcaları 46°C ve Samsun-Havza Termal Tesisleri 54°C sıcaklığındaki jeotermal su ile ısıtılmaktadır. Haymana’da 45°C’lik jeotermal su ile tabandan Cami ısıtması yapılmaktadır.
 
Afyon-Oruçoğlu Termal tesisleri  
 
 
 ""
 

 
TÜRKİYE’NİN TOPLAM JEOTERMAL MUHTEMEL TEORİK ISI POTANSİYELİ
 
 - 60000* (Altmışbin) MWt
   = 7,5 Milyon Konut Isıtma Eşdeğeri veya 300 Bin dönüm sera ısıtması 
   = 1 Milyonun üzerinde kaplıca yatak kapasitesi
   = 60 Milyar m3/yıl doğalgaz eşdeğeri
 
TÜRKİYE’NİN TOPLAM JEOTERMAL ELEKTRİK POTANSİYELİ
(HİDROTERMAL KAYNAKLAR) (0-3 km)
 
-4500 MWe’dir (36 Milyar kWh/Yıl) muhtemel teorik potansiyel
-2000 MWe (16 Milyar kWh/Yıl), destekli hal (15 cent/kWh alım haline göre)
 
 
TÜRKİYE’NİN 2023 YILI JEOTERMAL ELEKTRİK ÜRETİM HEDEFİ
- 1500 MWe (12 Milyar kWh/Yıl) (10,5 ABDcent/kWh alım haline göre)
 
TÜRKİYE’NİN EGS (Enhanced Geothermal System) Elektrik Üretim (3-5 km) Teknik POTANSİYELİ 250000 MWe
- Türkiye’nin EGS jeotermal elektrik üretim ekonomik potansiyeli 15000 MWe (destekli hal 15 $ cent/kWh ve 15 yıl süreyle alımına göre
 
 
Dünya Ülkelerinin Jeotermale Verdiği Destekler (Feed In Tariff-FIT) Aşağıya Çıkarılmıştır;
Jeotermal alım teşvikleri feed in tariff (FIT) konusunda ise şu anda Almanya’da normal hidrotermal jeotermale 25 € cent/kWh, EGS’e ilave 5 € cent olmak üzere 30 € cent/kWh FIT verilmektedir. Fransa’nın verdiği FIT değeri 23 € cent/kWh’tir. İsviçre’nin
 
uyguladığı FIT 32 € cent/kWh’tir. Dünya’da 15’ten fazla ülke jeotermale teşvik feed in tariff uygulamaktadır. Japonya 22-34 $ cent/kWh arasında FIT uygulamıştır. Bu nedenle kendi yerli, yenilenebilir, milli enerji kaynağımızın en az 15 yıl süreyle desteklenmesi (birçok dünya ülkelerinde bu 20 yıldır) ile enerjide dışa bağımlılığımız azalacak, kendi yerli, milli kaynağımızı kullanacak, cari açığımız azalacak, çevreye desteğimiz olacak ve istihdam sağlanacaktır.
 
Dünyada jeotermal zenginliği ile yedinci sırada yer alan Türkiye, jeotermal potansiyeli ile toplam elektrik enerjisi ihtiyacının % 5’ine kadar, ısıtmada ısı enerjisi ihtiyacının %30’una kadar karşılayabilecek potansiyele sahiptir. Ancak bunların ağırlık ortalaması alındığında Türkiye enerji (elektrik + ısı enerjisi) ihtiyacının %14’ünü karşılamaya taliptir.
 
Jeotermal potansiyelimizin (2.000 MWe teknik olarak hidrotermal, 60.000 MWt)
kısmını elektrik üretimi, şehir ısıtma, soğutma, sera ısıtma, termal tesis ısıtma, kaplıca kullanımı, kimyasal maddeler üretimi, sanayide kullanım vb uygulamalarda tam değerlendirilmesi ile sağlanacak hedef yıllık net yurtiçi katma değer 80 Milyar USD civarındadır.
 
Türkiye, 1995 yılında, elektrik dışı uygulamalarda (jeotermal ısı ve kaplıca) Dünyada 11nci sırada iken, 2010 yılında 4-5.liğe yükselmiştir. Ocak 2015 itibariyle, jeotermal kaynak potansiyelimizin ancak % 18’i değerlendirilmektedir. Son 5 yılda (2010-2015) Türkiye, jeotermal kurulu güç kapasite artışında dünya birincisi ilan edilmiştir (WGC2015-Avustralya).
 

Türkiye Jeotermal Derneği’nin yapmış oduğu çalışmaya göre;

""

 

__________________________________________________________________________________________________

Termal tesis ve Sera Isıtması                  250000 Konut Eşdeğeri*

__________________________________________________________________________________________________    

GENEL TOPLAM                                      1.250.000 Konut** Eşdeğeri (10000 MWt)  

__________________________________________________________________________________________________

DOĞALGAZ /KALORİFER YAKITI

EŞDEĞERİ                                                : 2.7 Milyar ABD $ / YIL

 
 
2014 – 2018 DÖNEMİ TÜRKİYE’NİN JEOTERMAL DEĞERLENDİRME PROJEKSİYONU
 
Kalkınma Bakanlığı 10ncu plan döneminde (2014 – 2018) jeotermal elektrik üretimi, ısıtma (konut, termal tesis vb), sera ısıtma, kurutma, termal turizm, hedeflerine ulaşılması için gerekli olan yatırım tutarı aşağıdaki gibidir.
Jeotermal Uygulama 2018 yılı tahmini hedefleri İlave Yatırım Farkı (USD)
(2018’e kadar)
 
Elektrik Üretimi 750 MWe
(6 Milyar kWh)
2,0 Milyar USD
Isıtma (konut, otel, termal
tesis vb)
4000 MWt
(500.000 konut eşd.)
1,4 Milyar USD
Sera ısıtma 2040 MWt
(6000 dönüm)
300 Milyon USD
(kuyular dahil)
Kurutma vb. 500 MWt
(500.000 ton/yıl)
180 Milyon USD
Termal Turizm 1100 MWt
400 kaplıca eşd.
1,2 Milyar USD
Soğutma 300 MWt
(50.000 konut eşd.)
300 Milyon USD
Balıkçılık + diğer kullanımlar 400 MWt 150 Milyon USD
 
Toplam doğrudan kullanım
 
8340 MWt
 
5 Milyar 530 Milyon USD
   
 
Yukarıdaki tüm jeotermal kullanımların doğalgaz eşdeğeri
 
6,1 Milyar ABD$/Yıl
 
Jeotermal elektrik üretimi, ısıtma (konut, termal tesis vb), termal turizm (kaplıca), seracılık, kurutma, balıkçılık vb uygulamaların 2018’deki hedeflere ulaşıldığı takdirde yaratacağı ekonomik büyüklük
 
 
32 Milyar USD/yıl
 
Yaratacağı Doğrudan ve Dolaylı İstihdam
 
 
300.000 kişi (Üçyüzbin)
 
Kalkınma Bakanlığı 10ncu plan döneminde (2014 – 2018) jeotermal elektrik üretimi, ısıtma (konut, termal tesis vb), sera ısıtma, kurutma, termal turizm hedeflerine ulaşılması için gerekli olan yatırım tutarları toplamı 5,53 Milyar USD olmaktadır. Buna karşılık yaratılacak ekonomik büyüklük 32 Milyar USD/yıl’dır.
 
 
UZUN MESAFELİ JEOTERMAL TAŞIMA VE SICAKLIK KAYBI
 
 Jeotermal merkezi ısıtma amaçlı jeotermal su taşıma hattı en uzun 61 km ile İzlanda’da yer almaktadır. Ayrıca, yine İzlanda’da 2 °C’lik sıcaklık kaybı ile 27 km’lik jeotermal ısı taşıması yapılmaktadır. Türkiye’de ise en uzun taşıma 10 - 18 km ile Afyon ve Balıkesir’dedir. Sandıklı’daki jeotermal su taşıma hattındaki sıcaklık kaybı 2 °C’dir. Uzun mesafeli jeotermal taşıma yatırımlarının ekonomisi çok dikkatlice incelenmelidir.
 
Eskiden Dünyada ve ülkemizde önemli bir sorun olan kabuklaşma (kireçlenme) ve korozyon (çürüme) gibi teknik sorunlar günümüzde büyük işletmelerde nerdeyse tamamen çözülmüş olmakla birlikte, küçük işletmelerde bu sorun devam etmektedir.
 
Bazı Jeotermal kaynaklarımızın yerleşim birimlerine uzaklığı ve küçük yerleşim birimleri olmaları nedeniyle 7,5 Milyon konut eşdeğeri ısı potansiyelinin yaklaşık 1 Milyon konutu bugünün teknik ve ekonomik şartlarına göre ısıtma amaçlı olarak değerlendirilebilecektir.
 
Ancak jeotermal sahalara yakın bölgelerde sera ısıtması, endüstriyel kullanım, kaplıca amaçlı kullanım, kimyasal madde üretimi, balık çiftlikleri v.b. kullanımları uygulamak mümkündür. Jeotermal Merkezi Isıtma/soğutmadan arta kalan potansiyelimiz ile de yukarıda adı geçen değerlendirmeleri gerçekleştirerek potansiyelimiz tam olarak değerlendirilebilecektir.