MEVCUT DURUM

Türkiye’de Jeotermal Merkezi Isıtma Sistemlerinin Mevcut Durumu;  

Kırşehir’de 1994 yılından beri 57°C sıcaklığında jeotermal su ile 1900 konut merkezi olarak ısıtılmaktadır.

Düşük sıcaklıklı jeotermal su ile ısıtılan Termal Tesisler;

Afyon-Oruçoğlu Termal Resort tesisleri 1992 yılından beri 48°C sıcaklığında jeotermal su ile tabandan ısıtılmaktadır. Ayrıca, Bolu-Karacasu Termal Tesisleri kısmi olarak 44°C ile 2001 yılından beri, Rize-Ayder Kür Merkezi 55°C, Hatay-Kumlu Termal Tesisleri 37°C ve tabandan ısıtma ile, Sivas-Sıcak Çermik Kaplıcaları 46°C ve Samsun-Havza Termal Tesisleri 54°C sıcaklığındaki jeotermal su ile ısıtılmaktadır. Haymana’da 45°C’lik jeotermal su ile tabandan Cami ısıtması yapılmaktadır.

Türkiye’de jeotermal enerji ile ısıtılabilecek potansiyel yerleşim birimlerinin toplamının meydana getirdiği 1 Milyon konutluk kapasite, sadece şehir ısıtmasına yöneliktir. Sera ve kaplıca ısıtma, soğutma, endüstriyel kullanım, mineral üretimi, balık üretimi v.b. için kullanılan enerji bu değerin dışındadır.

*   Sera ve termal tesis ısıtmasına uygun jeotermal ısı potansiyeli esas alınmıştır.   

** 100 m² taban alanı 1 konut eşdeğeri olarak alınmıştır.

UZUN MESAFELİ JEOTERMAL TAŞIMA VE SICAKLIK KAYBI

Jeotermal merkezi ısıtma amaçlı jeotermal su taşıma hattı en uzun 61 km ile İzlanda’da yer almaktadır. Ayrıca, yine İzlanda’da 2 °C’lik sıcaklık kaybı ile 27 km’lik jeotermal su taşıması yapılmaktadır. Türkiye’de ise en uzun taşıma 10 - 18 km ile Afyon ve Balıkesir’dedir. Sandıklı’daki jeotermal su taşıma hattındaki sıcaklık kaybı 2 °C’dir.

Uzun mesafeli jeotermal taşıma yatırımlarının ekonomisi çok dikkatlice incelenmelidir.

Eskiden Dünyada ve ülkemizde önemli bir sorun olan kabuklaşma (kireçlenme) ve korozyon (çürüme) gibi teknik sorunlar günümüzde artık tamamen çözülmüştür.

Bazı Jeotermal kaynaklarımızın yerleşim birimlerine uzaklığı ve küçük yerleşim birimleri olmaların nedeniyle 5 Milyon konut eşdeğeri ısı potansiyelinin yaklaşık 1 Milyon konutu bugünün teknik ve ekonomik şartlarına göre ısıtma amaçlı olarak değerlendirilebilecektir.

Ancak jeotermal sahalara yakın bölgelerde sera ısıtması, endüstriyel kullanım, kaplıca amaçlı kullanım, kimyasal madde üretimi, balık çiftlikleri  v.b. kullanımları uygulamak  mümkündür. Jeotermal Merkezi Isıtma/soğutmadan arta kalan potansiyelimiz ile de yukarıda adı geçen değerlendirmeleri gerçekleştirerek potansiyelimiz tam olarak değerlendirilebilecektir.

Türkiye’de hedeflenen 1 Milyon konutun jeotermal ile ısıtılmasında, 8000 MWt kurulu güç olarak karşılaştırıldığında, 1400 MWe’lık bir Nükleer Santralin beş (5) katı , yıllık ısı enerjisi ikamesi olarak karşılaştırıldığında  üç (3) katı olmaktadır. Bir başka yaklaşımla, 2 tane Mavi Akım Projesine eşdeğer enerjidir. Mavi akımda 16 Milyar m³/yıl doğalgaz teminine karşın jeotermal ısı  potansiyelimiz 30 Milyar m³/yıl’dır.

JEOTERMAL ENERJİ ÇEVRE DOSTUDUR

Jeotermal enerji ile yapılan ısıtma, elektrik üretimi vb gibi uygulamalarda, hiçbir atık çevreye ve atmosfere atılmamaktadır. A.B.D. Enerji Bakanlığı’nın verilerine (1998, Jeotermal Enerji Stratejileri ve Hedefleri yayını) göre sera etkisi yaratan Karbondioksit emisyonu :

Kömürde;                                 900 - 1300 g/kWh,

Doğalgazda;                            500 - 1250 g/kWh,

Güneş enerjisinde;                    20   -  250 g/kWh,

Rüzgar enerjisinde;                   20   -    50 g/kWh,

Jeotermal enerjide                  20   -    35 g/kWh’ dır.

Jeotermal merkezi ısıtma sistemleri ve Jeotermal elektrik üretim santrallerinde fosil yakıt kullanılmadığından, azot emisyonu ve sülfür dioksit emisyonu sıfırdır.

(Kaynak: U.S. Department of Energy, Office of Geothermal Technologies, Strategic Plan for the Geothermal Energy Program, DOE/GO-10098-572)

Konut Eşd. : Konut Eşdeğeri

JEOTERMAL ENERJİ UCUZDUR.

·              JEOTERMAL ENERJİ ÖZVARLIĞIMIZDIR.

·              DIŞA BAĞIMLILIĞI YOKTUR.

·              DÖVİZ TASARRUFU SAĞLAMAKTADIR.

·              ENTEGRE KULLANIM İMKANI VARDIR.

·              JEOTERMAL ENERJİNİN SATIŞ FİYATININ BELİRLENMESİNDE ULUSLARARASI PİYASALARA BAĞLILIĞI YOKTUR.

Özellikle saklı maliyeti yüksek olan konvansiyonel enerji türleri ile karşılaştırıldığında en düşük maliyet seçeneğini sunar.

Jeotermal enerji kullanımı sayesinde yerli enerji üretimi artmakta ve enerji ihtiyacı kapatılabilmektedir.

Türkiye’de, jeotermal ısıtma sayesinde doğrudan ve dolaylı elektrik enerjisi ve ısı enerjisi tasarrufu sağlanmaktadır. Özellikle büyük enerji tüketimi ve az sayıda santral bulunan Batı Anadolu’da jeotermal ısıtma yapılarak, ısıtma için elektriğe olan talep azalacaktır. Ucuz jeotermal ısıtma ve soğutma sayesinde elektrik tasarrufu yapılıp ucuza ikame sağlanacaktır.

Türkiye’de jeotermal enerji ile ısıtılan bazı yerleşim bölgeleri ve halkın ödediği aylık jeotermal ısınma ve sıcak su ücretleri aşağıdaki gibidir (jeotermal ısıtma ücretleri Ekim – Kasım aylarında TL olarak belirlenmekte olup, tüm yıl boyunca sabit kalmaktadır [100 m² konut başına]):

GÖNEN                          : 65 YTL               (2006/2007 Kış Sezonu)

SİMAV                            : 62 YTL               (2006/2007 Kış Sezonu)

KIRŞEHİR                     : 54.25 YTL          (2006/2007 Kış Sezonu)

KIZILCAHAMAM          : 50 YTL               (2005/2006 Kış Sezonu)

BALÇOVA/İZMİR         : 52.50 YTL          (2006/2007 Kış Sezonu)

SANDIKLI                      : 47.20 YTL         (2005/2006 Kış Sezonu)

KOZAKLI                       : 57.50 YTL          (2006/2007 Kış Sezonu)

AFYON                           : 63.75 YTL          (2006/2007 Kış Sezonu)

NARLIDERE/İZMİR     : 52.50 YTL          (2006/2007 Kış Sezonu)

EDREMİT                      : 50 YTL               (2006/2007 Kış Sezonu)

SARAYKÖY                  : 47 YTL               (2005/2006 Kış Sezonu)

JEOTERMALDE;

Jeotermal merkezi ısıtma sistemlerinin komple yatırımı kuyular, bina altı ekipman ve eşanjörleri ve bina içi bağlantıları dahil 100 m²’lik konut başına 1000 $ ile 2000 $ arasındadır. Kullanımda ise doğalgaza göre % 50 daha ucuzdur.

DOĞALGAZDA;

Rusya’dan gazın getirilmesi, şehirde gazın dağıtılması, vatandaşın onu alması ve evindeki tesisatı doğalgaza göre dönüşüm yapmasının global toplam yatırım tutarı milli ekonomi açısından konut başına 1500-2500 $ civarında olmaktadır.

ÖRNEK;

Şehir içi ana dağıtım hatları yapılmış (bina servis hattı hariç) 11 dairelik bir apartmanda doğalgaz dönüşümü için 100 m² daire başına konut sahiplerinin yapacağı yatırım tutarı;

a)  Merkezi Sistem

     Binada kalorifer sistemi, kullanım sıcak su sisteminin bulunmasına, mevcut 

     kazan ve radyatörlerin kullanılabilirliğine göre 1160$ ile 3100$ arasında 

     değişmektedir.

b)  Ferdi Sistem (Kombi)

     Mevcut sistemindeki radyatörlerin kullanılabilirliğine göre 2200$ ile 2700$

     arasında değişmektedir.

Halbuki jeotermalde global olarak bina altı ekipman ve eşanjörleri ve bina içi bağlantıları dahil 1500 $’ı ödeyen bir ev sahibi, evinin jeotermal ile ısıtılması, sıcak su verilmesi ile ilgili her türlü hakka ve tesise sahip olmakta ve ayrıca doğalgaza göre en az  %50-75’i ucuza ısınmaktadır.

BOTAŞ doğalgaz fiyatlarını belirleyen iki değişken; Petrol ve Döviz fiyatlarında değim yerindeyse dakika dakika izlemektedir. Kış dönemine ilişkin perspektif koyamayan ve 6 ay sonra ne olacağının bilinemeyeceği ifade edilen doğalgaza karşı jeotermal fiyatı bir yıl boyunca sabit kalmaktadır. Hatta sonraki yıllarda fiyatındaki artış enflasyona ve devlet memuru maaşına bağlı olmaktadır. Dolayısı ile jeotermal ile ilgili uzun yılları kapsayabilen (10 yıl gibi) fiyat projeksiyonu yapmak mümkün olmaktadır.

İtalyan hükümeti jeotermal ısıya 1 Euro Cent/kWh ilave ödeme yaparak teşvik etmektedir.

Jeotermal yatırım ve İşletmeler için Avrupa Birliğinin verdiği teşvikler Türkiye’de de uygulanmalıdır: Jeotermal, yeni ve yenilenebilir bir enerji kaynağıdır. Jeotermal elektrik ve ısı üretimi Avrupa Birliği tarafından teşvik edilmektedir. Aynı teşvikler Türkiye’de de uygulanmalıdır. Almanya Hükümeti, jeotermalden elde edilen elektriği 15 Euro cent/kWh’den satın alarak teşvik etmektedir. İtalyan hükümeti ise jeotermal elektriğin teşvik edilmesi için 15 Euro cent/kWh’lik ödeme yapmaktadır. Ek teşviklerde yakında açıklanacaktır.

Jeotermal Merkezi Isıtma sistemleri vatandaşın soba kültüründen, kalorifer kültürüne geçmesini sağlamaktadır. Bu sayede vatandaşın yaşam standardı ekonomik bir şekilde yükselmektedir.

Jeotermal merkezi ısıtma sistemleri yatırımlarının konut başına maliyeti 1200–2000 $’dır. Vatandaş katkısı sayesinde jeotermal merkezi ısıtma yatırım tutarının yaklaşık % 30’u finanse edilmektedir. Bu vatandaş katkısı kat kaloriferindeki kazan yatırımı kadardır. İzmir Balçova ve Narlıdere’de 100 m² konut için 2500 YTL, Edremit’te ise 2500 YTL yatırıma katılma payı (bina altı ekipmanları dahil) vatandaş tarafından taksitlerle ödenmektedir.

Jeotermal Merkezi Isıtma Sistemi yatırımları ticari yatırım olarak değerlendirildiğinde, kendilerini 5 ile 8 yıl içerisinde reel olarak geri ödemektedirler.

ASIL GERİ ÖDEME MİLLİ EKONOMİDE PETROL İKAMESİ DÖVİZ EŞDEĞERİ TASARRUF OLARAK YAPILAN YATIRIMIN 3 YILDA GERİ ÖDENMESİDİR (2000 USD Yatırım, 670 USD/Yıl Fuel-Oil (Kalorifer Yakıtı, Doğal Gaz)).

İtalyan hükümeti jeotermal ısıya 1 Euro Cent/kWh ilave ödeme yaparak teşvik etmektedir.

Jeotermal yatırım ve İşletmeler için Avrupa Birliğinin verdiği teşvikler Türkiye’de de uygulanmalıdır: Jeotermal, yeni ve yenilenebilir bir enerji kaynağıdır. Jeotermal elektrik ve ısı üretimi Avrupa Birliği tarafından teşvik edilmektedir. Aynı teşvikler Türkiye’de de uygulanmalıdır. Almanya Hükümeti, jeotermalden elde edilen elektriği 15 Euro cent/kWh’den satın alarak teşvik etmektedir. İtalyan hükümeti ise jeotermal elektriğin teşvik edilmesi için 15 Euro cent/kWh’lik ödeme yapmaktadır. Ek teşviklerde yakında açıklanacaktır.

Jeotermal Merkezi Isıtma sistemleri vatandaşın soba kültüründen, kalorifer kültürüne geçmesini sağlamaktadır. Bu sayede vatandaşın yaşam standardı ekonomik bir şekilde yükselmektedir.

Jeotermal merkezi ısıtma sistemleri yatırımlarının konut başına maliyeti 1200–2000 $’dır. Vatandaş katkısı sayesinde jeotermal merkezi ısıtma yatırım tutarının yaklaşık % 30’u finanse edilmektedir. Bu vatandaş katkısı kat kaloriferindeki kazan yatırımı kadardır. İzmir Balçova ve Narlıdere’de 100 m² konut için 2500 YTL, Edremit’te ise 2500 YTL yatırıma katılma payı (bina altı ekipmanları dahil) vatandaş tarafından taksitlerle ödenmektedir.

Jeotermal Merkezi Isıtma Sistemi yatırımları ticari yatırım olarak değerlendirildiğinde, kendilerini 5 ile 8 yıl içerisinde reel olarak geri ödemektedirler.

ASIL GERİ ÖDEME MİLLİ EKONOMİDE PETROL İKAMESİ DÖVİZ EŞDEĞERİ TASARRUF OLARAK YAPILAN YATIRIMIN 3 YILDA GERİ ÖDENMESİDİR (2000 USD Yatırım, 670 USD/Yıl Fuel-Oil (Kalorifer Yakıtı, Doğal Gaz)).